Over het 'Opiniejournaal'

Huishoudelijke mededeling

Nu Hans Laroes (hoofdredacteur NOS Journaa) het gastenboek van het Journaal heeft afgeschaft (en de archieven blijkbaar weggegooid zijn), is dit blog minder zinvol geworden: het is niet meer mogelijk om vrijelijk te discussiëren over het Journaal op de meest voor de hand liggende plek, nl. de site van het Journaal.

Ik heb daarom besloten om deze site voorlopig te bevriezen. Er is hier nu een gedocumeerd archief te vinden van de lage kwaliteit en de subjectiviteit van het Journaal, die door belangstellenden kan worden gelezen en geraadpleegd. Ik geef hierbij verder toestemming aan een ieder om vrijelijk gebruik te maken van deze teksten, zonder copyright-restricties.

Wellicht dat ik in de toekomst nog eens een tijdje dagelijks zal recenseren of te zien of het Journaal is verbeterd.

Bijzondere dank aan een ieder die hier of per email heeft gereageerd.

Recensie 8 Uur Journaal, dinsdag 18 mei 2004

Mijn korte vakantie van het Journaal is me zeer bevallen, maar toch maar weer aan het korvee begonnen. Er is weinig veranderd in mijn aanwezigheid (en ik hoop dat u de rechtse rakker Van Kiel heeft leren waarderen...)

1. Om te beginnen was het vanavond weer een foutenfestijn. Er ging flink wat mis tijdens de opening, het item over het voorjaarsoverleg begon met seconden lang onduidelijke beelden van lopende polderaars, Bram Schilhams apparatuur deed het niet, en het item over Maarten van Rossem begon voordat Sacha was uitgesproken. Bij de BBC of het Duitse nieuws zie ik zelden een zo'n foutje in een uitzending, maar nooit zoveel fouten op een dag. Het verschil tussen echte professionals en de prutsers van het NOS Journaal, zullen we maar zeggen.

2. Het item over het voorjaarsoverleg was overdreven lang. De nieuwswaarde ligt in de uitkomst van het overleg. Eventueel is het best nuttig om even kort aan te geven waar de besprekingen over gaan en wat de geschilpunten zijn, maar daaraan had het Journaal blijkbaar al uitgebreid aandacht besteed in de voorgaande dagen. Vijf minuten voor een item zonder nieuwswaarde is absurd. Maar goed, het Journaal maakt integraal onderdeel uit van het Nederlandse gepolder, dus men laat zien hoe "belangrijk" het wel niet allemaal is.

3. Het schandaal-Lubbers krijgt veel te weinig aandacht. Lubbers is beschuldigd van seksuele intimidatie. Wie weet dat Lubbers, "de tijger uit Kralingen", in zijn Haagse jaren in het Haagse roddelcircuit van allerlei seksuele escapades werd beschuldigd (o.m. zou hij een affaire gehad hebben met Maria Henneman) zou dit item toch wat serieuzer mogen nemen. Volgens de New York Times bijvoorbeeld heeft de betrokken vrouw verklaard dat Lubbers ook andere vrouwen heeft lastig gevallen op zijn werk. Het is tevens een gevoelig schandaal voor VN-topman Kofi Annan. De New York Times heeft het al over aftreden van Lubbers. Het Journaal besteedde te weinig aandacht aan de kwestie. Ik neem aan dat men er morgen nog wel op terug zal komen.

4. En ook de reportage uit Gaza was voorspelbaar subjectief. Een bekende extreem-linkse Israelische journaliste genaamd Amira Hass (die al jaren in Gaza woont) wordt uitgebreid aan het woord gelaten om het Israelische offensief in Gaza te veroordelen. Ze wordt aan het woord gelaten alsof ze een objectieve verslaggever is. It couldn't be further from the truth, maar ja, dat kunnen we wel aan het NOS Journaal overlaten.

Recensie 8 Uur Journaal, maandag 17 mei 2004:

Het journaal begon met de moord op Willem Enstra. Gisteren nog op tv bij Harry Mens en nu onder de zoden. Zo zie je maar, het ruimt zichzelf wel op. Justitie heeft inmiddels zijn hele kantoor leeggehaald. De staat heeft nu 14 jaar achter Willem aan gezeten zonder dat ze hem konden pakken en die hardnekkigheid is heel goed te verklaren als men overweegt dat een van de voornaamste bezigheden van de staat het obsessief ophalen van geld is. Willem werd verdacht van witwassen van geld, dus de staat geld onthouden, en dat is voor de staat dus een ernstige misdaad mogelijk. Behalve dat het onderwerp wel erg lang uitgemolken werd het keurig gepresenteerd.

Dan blijkt Rotterdam opeens veiliger te zijn geworden, ondervraagde burgers schijnen de veiligheid als geheel een 6,2 gegeven te hebben en de 'veiligheidsanalyse' van de gemeente & politie zouden ook wat positiever te zijn. Ik geloof er helemaal niets van, ik zou best eens de onderliggende statistieken en de precieze vragen die gesteld zijn willen zien. Om Benjamin Disraeli, eerste minister onder queen Victoria te citeren: there are lies, damned lies and statistics. (Dit blog besteedde al eerder aandacht aan twijfelachtige pogingen van het Journaal om Rotterdam als "veiliger" af te schilderen). De burgemeester belooft in ieder geval dat in 2006 alle wijken veilig zullen zijn. Veel beloven en weinig geven doet een gek in weelde leven en iedereen kan van alles toezeggen op termijn.

De onderwijsraad wil speciale klassen van van 8:00 tot 20:00 uur voor probleemjongeren in speciale scholen waar ze sociale omgang met anderen en zo bijgebracht moet gaan worden. Weer het zoveelste plan dat op een mislukking gaat uitlopen. Het idee daarachter is immers dat alle mensen goedwillend zijn en alleen maar voorgelicht moeten worden om het licht te zien. Net zoiets als spotjes tegen zinloos geweld op Discovery Channel, alsof proleten naar documentaires kijken.
Overigens viel er niets aan te merken op de journaalpresentatie.

Vervolgens een stukje over de Iraakse meneer Salim die vandaag is opgeblazen. Hij was deze maand hoofd van de tijdelijke Iraakse regeringsraad die volgens de NOS door 'veel' Irakezen wordt gezien als instrument van Amerika. Ik vraag mij af hoeveel 'veel' is. Ondanks alle gerommel wordt Irak wel degelijk versneld opgebouwd. Scholen, gezondheidszorg elektriciteit etc. zijn beter dan ooit te voren maar daar horen we niets over. Typisch dat figuren 30 jaar lang onder Saddam hun mond niet durfden open te doen nu een grote mond hebben over hoe "bezet" ze wel niet zijn en gezamenlijk druk doende zijn om de volgende Saddam over Irak af te roepen.

Israël is Gaza aan het volpompen met soldaten, men is kennelijk vast van plan om de grens met Egypte volledig af te sluiten. Zielig voor de mensen die al voor de zoveelste keer hun spulletjes moeten pakken en verkassen al zie ik niet in wat Israël anders zou moeten. Ze moeten zich tenslotte beschermen tegen volslagen gestoorde terroristen. Goed verslag van correspondent Rosenthal overigens, een van de zeldzame sterren van het Journaal.

Weer een degelijk journaal waar weinig op aan te merken valt, ik wacht nog steeds op echte linxerigheid.

Recensie 8 Uur Journaal, zondag 16 mei 2004

Redelijk onopwindend en keurig, zoals wel vaker op zondag (zal wel door de kortere duur komen...)

Minister Bot was op bezoek bij Arafat, die zal wel blij geweest zijn met wat visite tegen de eentonigheid daar tussen de ruïnes in Ramallah. Er werden wat obligate decibellen aangemaakt, zo stelde minister Bot dat beide partijen weer moeten gaan onderhandelen. Israël reageerde voorspelbaar 'teleurgesteld', het bezoek zou niet aan enige vooruitgang bijdragen en verder is het de vraag hoe belangrijk Nederland eigenlijk is in dit conflict (of zelfs de EU). Er is momenteel maar 1 partij van belang en dat is de VS.

Overigens schijnt de EU al zo'n 3 miljard in de Palestijnse Autoriteit (PA) te hebben gestoken. Daar zijn bijzonder weinig wegen van aangelegd, dat geld is voor het overgrote deel verdwenen in de zakken van Arafat & co. Zo heeft Nederland ook enige tientallen miljoenen aan de PA gegeven om de haven van Gaza te moderniseren. Het resultaat schijnt slechts 1 bordje te zijn waarop 'haven van Gaza' staat. Een duur bord. Maar daar hoor je het Journaal zelden over.

Vervolgens verder over Israël dat de zuidgrens tussen Gaza en Egypte bewaakt tegen wapensmokkel. De strook die daartoe wordt gebruikt loopt langs huizen waaruit tunnels worden gegraven richting Egypte en Israëlische soldaten op patrouille worden beschoten. De huizen moeten worden gesloopt. Zielig voor de bewoners maar Israël heeft weinig keuze temeer daar ze bang zijn dat de Palestijnen luchtafweerraketten gaan smokkelen of katjoescha raketten die een bereik hebben van 16 km zodat een hele strook langs de grens met Gaza onbewoonbaar zal worden. Iedereen roept uiteraard schande --zoals het hoort. Overigens vermeldt het journaal niet dat alle gedupeerden schadeloos zullen worden gesteld door Israël.

Dan de vredesdemonstratie in Tel Aviv waar honderdduizend mensen op af kwamen, onvermeld blijft dat de overige 6 miljoen thuis bleven. Leuke steun voor premier Sharon en zijn plan om geheel uit Gaza weg te gaan. Linx steunt rechts in dit geval.

Verder wat binnenlands nieuws: de sociale partners schijnen het niet eens te kunnen worden over het prepensioen en het verlofsparen en dan dreigt de regering iedereen tot zijn 65 te laten doorwerken. Typisch geval van des keizers baard: de vakbonden vertegenwoordigen niemand, slechts 16% van alle werkenden is lid van het FNV en de overige bonden hebben samen iets van 9% zodat een dikke 75% géén lid is van een bond. Toch is iedereen verplicht zich door de bonden te laten "vertegenwoordigen" en draagt iedereen via inhoudingen op zijn salaris onvrijwillig bij aan de bonden. Verplicht vakbondslidmaatschap zoals dat ook bijv. in de DDR gebruikelijk was. Verder vraag ik mij af in hoeverre die 'werkgeversorganisaties' echt bedrijven vertegenwoordigen en wat de staat te maken heeft met wanneer mensen wensen op te houden met werken. Allemaal overblijfselen uit het kolen & staal-tijdperk. Ook een neutraal onderwerp voor het Journaal al hadden ze best mogen vermelden dat de bonden haast geen leden hebben.

De staat zit meneer Endstra achter de vodden, hij zou zich met witwaspraktijken hebben beziggehouden maar zoals gewoonlijk met wat grotere zaken heeft het Openbaar Ministerie weer eens verloren en is meneer Endstra vrijgelaten op grond van onvoldoende bewijs.
Blijkbaar kan justitie alleen parkeerbonnetjes en snelheidsovertedingen van 1,2 km/u veroordeeld krijgen, de rest is kennelijk te moeilijk voor ze. Weer niets aan te merken op de NOS-presentatie van de feiten.

Eigenlijk een keurig geheel, dit journaal, waar blijven de sappige linxe vooroordelen? Morgen beter, wellicht.

Wladimir van Kiel

Recensie 8 Uur Journaal, zaterdag 15 mei 2004

Als fervent libertarier kijk ik zelden staats-tv, er is namelijk geen enkele zinnige reden waarom de staat radio- en tv-uitzendingen zou moeten verzorgen, de vrije markt kan dat uitstekend en geheel gratis. Dit was voor het eerst in maanden dat ik naar de NOS heb gekeken.

Eigenlijk een redelijk nikserig gebeuren vandaag als je bedenkt dat er fors wordt gevochten in Irak en Gaza, daar werd echter geen woord over gezegd.

Eerst 5 minuten over de brand in het Catshuis, kennelijk hadden daar de tapijtleggers een peuk opgestoken in een kamer vol met plofbare dampen die dan ook spontaan ploften. Nu zal de regering daar voorlopig niet kunnen vergaderen en zal de leiding aan de EU straks vanuit elders moeten worden gegeven. Ik vraag mij af of het ergens enig verschil zal maken.

Vervolgens ging het over het WK-voetbal van 2010 dat aan Zuid Afrika is gegund. De NOS grijpt meteen de gelegenheid aan om de door linx heilig verklaarde beste vriend van Arafat, Khadafi, Saddam, Castro, Mugabe, Ceaucescu en de rest van die frisse jongens: Nelson Mandela eens wat op te hemelen want hij schijnt als delegatieleider dit WK-tje gescoord te hebben.

Dan de VVD waar belastingophaler Zalm voorstelde om uitkeringstrekkers door de staat te gaan dwingen om allerlei maatschappelijk nuttige klusjes te gaan uitvoeren op straffe van korting op de uitkering. Dat zou dan een liberaal geluid zijn volgens het journaal. Nou is de VVD volgens mij net als de rest van de partijen in de kamer een partij die snakt naar zoveel mogelijk collectivisme, staat en overheid en is het dwingen door de staat van mensen geheel niet liberaal maar juist socialistisch.

Vervolgens ging het over de angst van Spanje dat ze binnenkort de jaarlijkse 8 miljard EURO subsidies van de EU zullen moeten missen omdat dat geld naar de nieuwe lidstaten zal gaan.

Van dat geld worden niet alleen ruime steekpenningen betaald maar ook nog wat spoorlijnen, wegen en bruggen aangelegd zodat ik mij afvraag waarom ik gedwongen word voor de infrastructuur van Spanje te betalen maar de Spaanse meneer legde uit dat het juist erg goed was voor de handelsbalans van de betalende landen zoals Nederland omdat de Spanjaarden een hoop spullen voor die infrastructuur bij ons kopen. Ambtenarenlogica van de kouwe grond omdat het nettoresultaat is dat we ze die spullen gewoon cadeau geven.

En dan de tentoonstelling Beelden aan Zee waar jonge beeldhouwers herkenbare vormen tentoonstellen, het schijnt weer te mogen na een abstracte periode werd er gezegd. Het geheel stond uiteraard stijf van de kunstsubsidies.

Verder nog het Eurovisie Songfestival later vanavond, prachtig als je er van houdt heb ik mij laten vertellen. Hoop gehuppel en gejank, ik zal dat gebeuren maar aan mij voorbij laten gaan.

Samengevat een nogal keurig nikserig gebeuren zonder echte wanklanken.

Wladimir van Kiel

Huishoudelijke mededeling

Ons team wordt tot mijn vreugde versterkt met Wladimir van Kiel, die de komende dagen de recensies zal verzorgen. Daarmee posten hier nu: Sammy Hooft, Robert Lucyken en Wladi van Kiel. Allemaal voor eigen rekening, namens zichzelf, en zonder centje subsidie!
--Sammy Hooft

Recensie 8 Uur Journaal, woensdag 12 mei 2004

De redactie van het Journaal heeft niets geleerd van het debacle van gisteren. Philip Freriks mag het Journaal als volgt openen: "Het antwoord op de onthullingen over Amerikaanse misdragingen in Irak heeft niet lang op zich laten wachten. Het kan nog erger, nog barbaarser." Deze zinnen zijn de inleiding op een item over de onthoofding van Nick Berg.

In een woord: walgelijk.

Freriks schakelt deze publiekelijke onthoofding hiermee immers gelijk aan de misdragingen van de gevangenen in de Abu Graib gevangenis, en sterker nog doet net alsof de onthoofding het gevolg is van die mishandeling. Gelooft u nou werkelijk dat die Islamitische barbaren het iets uitmaakt wat Amerika en de rest van het Westen doen? Gelooft u werkelijk dat dit soort gedrag uitsluitend een reactie is (en dus indirect de schuld van de Amerikanen zelf)? Wat is er toch mis met uw moreel kompas?

Freriks, die het ook heeft over de "Amerikaanse bezetting" (alsof de Amerikanen de rol spelen van de Duitsers in '40-'45), is moreel ongeschikt voor zijn rol. Hans Laroes en de rest van de redactie van het Journaal die aan deze ophitsing meedoen verdienen niets dan minachting voor dit staaltje van 'moral equivalence.'

Het ideale Journaal: een tussenbalans

Diverse lezers hebben opmerkingen gemaakt over mijn doelen. Ik zal het nogmaals kort samenvatten. Deze post dient tevens als een soort "tussenbalans." Mijn ideaal is niet een "rechts" journaal of een "S. Hooft-Journaal", maar een journaal dat ik "objectief" heb genoemd, maar wat je volgens Hans Laroes beter "vakkundig, integer, onbevangen en onafhankelijk" kan noemen. Wat mij betreft slaagt het Journaal niet voor dit examen.

Ik was vroeger een dagelijks kijker van het (8 Uur) Journaal. In het midden van de jaren negentig ben ik daarmee gestopt. Ik vond het Journaal kwalitatief slecht en politiek gekleurd. Vooral sinds het internet zijn er veel betere nieuwsbronnen handig beschikbaar. Het oorspronkelijke doel van dit blog was om voor mezelf te bezien in hoeverre mijn vooroordeel tegen het Journaal nog steeds klopt (mede naar aanleiding van de kritiek van o.m. Henry Sturman in HP/De Tijd). Na een paar uitzendingen was mij duidelijk dat het Journaal weinig is veranderd. Het doel van mijn blog is vervolgens enigszins bijgesteld: ik probeer nu dagelijks het Journaal kritisch te recenseren, om de redactie van het Journaal tot verandering te dwingen of althans geïnteresseerden gedocumenteerd te laten zien wat je in negatieve zin kan opmerken over het Journaal.

Het Journaal soupeert jaarlijks tientallen miljoenen euro's aan belastinggeld. Daarnaast heeft het een belangrijk podium als neutrale verzorger van het nieuws op de publieke omroep. Die positie dwingt tot transparentie en het afleggen van verantwoordelijkheid aan de kijker, de belastingbetaler, en de burger.

Als ik mijn kritiekpunten moet samenvatten zou ik in ieder geval het volgende willen zeggen:

1. Het Journaal is kwalitatief weinig indrukwekkend. Het Journaal brengt slechts bij hoge uitzonderingen primeurs; maakt te veel feitelijke fouten; heeft een ongezond groot aantal zwakke presentatoren, correspondenten en verslaggevers; en is weinig creatief, fris, en vernieuwend.

2. De politieke opvattingen van de makers van het Journaal kleuren de verslaggeving.

3. Die politieke opvattingen moeten bovendien zonder uitzondering links van het centrum worden gesitueerd (van rechtse vooroordelen heb ik althans nog niets gemerkt), dus in die politieke kleuring is er niet eens sprake van pluriformiteit.

4. De nieuwsanalyses van het Journaal zijn niet alleen te vaak te politiek gekleurd, maar vaak ook onvoldoende kritisch en/of diepgravend. Het Journaal faalt m.i. in zijn taak om op hoogstaand niveau de kijker te informeren en aldus te verheffen.

5. Naar mijn smaak is er veel mis met de nieuwsselectie. Te veel softe onderwerpen, die in andere programma's thuishoren. Belangrijke nieuwsfeiten worden gemist of te kort belicht. (Ik besef dat dit onderdeel meer dan de eerste vier punten een kwestie van smaak, of zo u wil, journalistiek oordeel, is.)

Een ideaal Journaal informeert de kijkers op een evenwichtige, consistent vakkundige wijze. Het is politiek neutraal. Het beseft dat het onprofessioneel is wanneer de makers hun politieke voorkeuren laten blijken.

Als ik Hans Laroes (hoofdredacteur van het Journaal) was zou ik me schamen voor het product waar mijn handtekening onder staat. En niet alleen dat: ik zou me ernstig zorgen maken over het draagvlak voor de financiering van mijn programma.

Recensie 8 Uur Journaal, dinsdag 11 mei 2004

De eerste omgekomen Nederlandse militair in Irak is natuurlijk belangrijk nieuws. (Al is het een godswonder dat er niet eerder ook Nederlandse soldaten sneuvelden).

De verslaggeving was over het algemeen keurig, maar hetzelfde kan niet worden gezegd over Philip Freriks. Wat mij betreft toonde hij zich vandaag ongeschikt voor zijn baan. Het zal iedere kijker van het Journaal duidelijk zijn dat Freriks zich het Franse standpunt over de Irak-oorlog eigen heeft gemaakt. Hij vond de oorlog, geleid door de perfide Amerikanen maar niets, en wat Freriks betreft moeten de Nederlandse troepen zo snel mogelijk terug. Dat blijkt uit zijn lichaamstaal, intonatie en vraagstelling.

Vooral de onbeschofte manier waarop Freriks minister Kamp van Defensie interviewde was beschamend. Freriks kon zelfs niet de beleefdheid opbrengen de minister uit te laten praten. Hij wilde Kamp blijkbaar horen zeggen dat de troepen nu snel teruggetrokken zullen worden, en toen Kamp daar een heel ander, genuanceerd antwoord op gaf, wilde Freriks er niets van weten. Freriks insinuerende stijl maakte het tot een vervelend gesprek ("we hebben het nu over Amerikanen...")

Het blijkt ook uit kleine dingen. Zo zei Freriks: "De mening van de bevolking fluctueert en ook binnen de Kamer neemt de twijfel over Irak toe" (of woorden van die strekking). Ook? Hoezo ook? De enquête liet juist zien dat er iets méér steun is voor de missie. De zin had dus moeten luiden: "De mening van de bevolking fluctueert. In de Kamer neemt de twijfel toe" of zelfs: "De bevolking steunt de missie nu sterker. In de Kamer zijn de meningen verdeeld."

Ten slotte: in het overzicht over de vele slachtoffers die tot nu toe zijn gevallen in Irak meldt het Journaal dat er naar schatting twee- tot drieduizend Irakezen zijn omgekomen, maar voegt daar raadselachtig aan toe "dat zijn allemaal burgers". Oh ja? Het zijn dan zeker ook burgers die onze soldaten omleggen?

Recensie 8 Uur Journaal 2004:

Viel weinig op te merken vandaag.

1. In het item over de Britse reactie op het mishandelingschandaal in Irak dook een kale man op die kritiek had. We mochten van het Journaal niet weten wie hij was. Amnesty wellicht?

2. In de gemeente Losser moest de burgemeester aftreden, een zekere mw. N.A. van den Nieuwboer-Langenkamp. Waarom vertelt het Journaal ons niet dat ze van het CDA is?

3. Ik vond Freriks vandaag overdreven, schreeuwerig, onrustig en hakkelend. Hij sprak Blair uit op z'n Frans uit zei dingen als "steun aan Blair". Hij zou niet mijn keuze zijn om het Journaal te presenteren, maar dat is een persoonlijk oordeel natuurlijk.

Recensie 8 Uur Journaal, zaterdag 8 mei 2004:

Na de goede uitzending van gisteren gaat het Journaal vandaag helemaal de mist in en scoort weer een dikke onvoldoende.

1. Is Nederland veiliger geworden? Dat is althans de conclusie van het AD, op basis van cijfers aangeleverd door de 25 politiekorpsen, die door het Journaal kritiekloos wordt herhaald. Het enige wat die cijfers echter laten zien is dat het aantal giften voor sommige misdrijven in 2003 ten opzichte van 2002 zijn gedaald. Maar op die conclusies valt nogal wat af te dingen.

Om te beginnen kan iedere statisticus je uitleggen dat cijfers van het ene jaar ten opzichte van het andere niet zo veel zeggen. Ten opzichte van 2002 zijn er in 2003 minder aangiften gedaan. Nou en? Maar hoe verhoudt 2003 zich tot 2001, of 2000, of 1999? Wat is de trendlijn? Is Nederland anno 2003 veiliger dan Nederland anno 1990 of 1980 of 1970 of 1960?

Ten tweede: deze cijfers betreffen aangiften. Maar het aantal aangiften wil nog niets zeggen over de mate van misdaad, vooral niet als mensen het nut van aangifte doen steeds minder inzien. Er is zeker anecdotisch materiaal voorhanden dat minder mensen aangifte doen, omdat ze geen enkel vertrouwen hebben in het politie-apparaat, of omdat ze geen zin hebben bedreigd te worden. Daar had het Journaal best iets over mogen zeggen.

Ten derde: de cijfers zijn nogal kwestieus gepresenteerd. Op de website van het AD kan je niet in een oogopslag de cijfers van 2003 met die van 2002 vergelijken. Elders op internet vond ik de volgende veelzeggende getallen. In 2003 zijn in Nederland volgens het AD 217 gevallen van moord- en doodslag gepleegd. Maar vorig jaar kwam het AD maar uit op 179 gevallen, een spectaculaire stijging van meer dan 20%. En volgens het weekblad Elsevier waren er vorig jaar zelfs 233 gevallen van moord- of doodslag (en een website die de krantenberichten heeft geturfd kwam op 251 gevallen uit). Het Journaal had dus beter kunnen openen met: Moord- en doodslag spectaculair gestegen in 2003--onderzoekers oneens over werkelijke aantallen.

En waarom werd de politieke kleur van Marianne v.d. Anker (Leefbaar Rotterdam), veiligheidswethouder te Rotterdam niet vermeld?

2. De reportage over gevangenissen in Nederland was pure propaganda. De verslaggever wilde het "misverstand" wegnemen dat het luxe is om te verblijven in een Nederlandse cel. Minister Donner werd uitgebreid aan het woord gelaten om dat "sprookje" uit de wereld te helpen. Maar de reportage liet helemaal niets objectiefs zien waaruit dat zou blijken behalve de mening van wat toevallige bezoekers. Geen rapport, geen wetenschappelijk onderzoek, geen enquête, geen internationaal vergelijkingsmateriaal, niets.

3. Ook het Palestijns-Israëlische probleem blijft moeilijk voor het Journaal. Arafat mag klagen dat "onze zelfstandige staat had er al in 1999 moeten zijn"; het Journaal vermeldt niet dat dezelfde Arafat in 1999 een aanbod van 99% van de Westelijke Jordaanoever en 100% van de Gazastrook afsloeg. Tevens komt de Palestijnse neppremier aan het woord, maar van Israëlische zijde krijgt niemand de kans het tegenverhaal te vertellen. Ook doet de redactie alsof de Israëliërs en de Palestijnen in gelijke mate schuldig zijn aan het niet nakomen van de verplichtingen van de roadmap. Het Journaal vergeet te zeggen dat die niet nagekomen verplichtingen voor de Palestijnen het ontmantelen van hun terroristische activiteiten betreft.

4. In de sprookjeswereld van het NOS Journaal krijgt de VN "eerherstel" als Kofi Annan, de persoonlijke vriend van Beatrix, in absentia een Nederlandse prijs krijg uitgereikt (de Four Freedom Awards). Maar geen woord over het 'oil-for-food' corruptieschandaal dat de VN recent heeft getroffen. Bij dat schandaal zou trouwens ook een Nederlands bedrijf betrokken zijn, een zekere Saybolt International B.V. te Rotterdam. Er is door de Amerikaanse media onder meer hier en hier en hier al over bericht. Ik zie vol spanning uit naar een reportage van het Journaal over dit corruptieschandaal....

PS: Lieve Sacha, epilepsie wordt uitgesproken als epilepSIE niet epiLEPsie.

Recensie 8 Uur Journaal, vrijdag 7 mei 2004:

Zowaar! Een Journaal waar niets op valt aan te merken. Een afgewogen item over Frits Bolkestein. Een objectieve reportage over het optreden van Rumsfeld in de Senaat. Mijn complimenten aan de redactie, u kan het wel.

Huishoudelijke mededeling

Op verzoek van lezers is er nu de mogelijkheid op deze site te disccusiëren door middel van de Comments-button. Graag alleen opmerkingen over de desbetreffende posts. Ongepaste opmerkingen zullen worden verwijderd.

Recensie 8 Uur Journaal, donderdag 6 mei 2004:

1. De belangrijkste test voor het Journaal was vandaag natuurlijk de moord op Pim Fortuyn. We mogen van het Journaal nog steeds niet weten wat de achternaam van de moordenaar is (kinderachtig, alsof er iemand in Nederland is die dat nog niet weet), maar overall krijgt het Journaal zowaar een voldoende. (Het was in ieder geval heel wat beter dan de belabberde verslaggeving in de Volkskrant of Trouw )

Wel jammer dat de verslaggever die de reportage maakte een wat al te vrolijke toon aansloeg (vooral toen hij 'dit was de plek waarop het gebeurde' uitsprak klonk hij eerder alsof hij de Vierdaagse versloeg dan de moord op Fortuyn).

Verder bezondigt het Journaal zich aan opiniejournalistiek door een openlijke link te leggen tussen de schok over de moord en de "monsterzege" van de LPF (weinig gelukkige woordkeuze trouwens). Volgens de Volkskrant van 6 mei 2002 stevende Fortuyn immers af op minstens 38 zetels. Die "monsterzege" was dus niet het gevolg van de moord, maar van de massale steun voor de politiek van Fortuyn. De onverwacht goede uitslag van het CDA kan het beste verklaard worden doordat een deel van de Fortuyn-aanhang besloot naar het CDA uit te wijken. Al met al had deze opmerking achterwege gelaten moeten worden.

Het commentaar van de poltiek redacteur uit Den Haag was redelijk afgewogen. Althans in de zin dat hij geen politiek bedreef met zijn opmerkingen. Dom waren ze wel. Het is op z'n minst een kwestieus oordeel om te denken dat Fortuyn "redelijk tevreden" zou zijn met de huidige koers in Den Haag. Ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat een levende Fortuyn helemaal niet tevreden zou zijn (net als, volgens Maurice de Honds recente onderzoek, een meerderheid van de Nederlandse bevolking. Zo denkt 55% dat Nederland geen echte democratie is.) Maar goed, ik denk oprecht dat de journalisten van het Journaal denken wat Bram Schilham (spelling?) uitsprak wel zo'n beetje klopt. Ze denken daar écht dat het kabinet-Balkenende een rechts kabinet is dat de agenda van Fortuyn uitvoert (en Mat Herben, die onbenul, denkt hetzelfde). Ze hebben ongelijk, maar van kwade wil is geen sprake. Wel van onkunde.

2. Maar verder gaat het Journaal vrolijk door met het onkritisch verspreiden van sprookjes. Zo meldt men met droge oogjes dat volgens het CBS de inflatie voor het eerst sinds jaren gestegen is, en wel met 0.3%. Gelooft u het zelf? Diverse onderzoeken, waaronder uitgebreide artikelen in o.m. HP/De Tijd, hebben dacht ik afdoende bewezen wat de Nederlandse burger natuurlijk al lang in zijn portemonnee heeft gemerkt: door de invoering van de euro zijn de kosten van levensonderhoud zwaar gestegen, wellicht zelfs met meer dan 15%. De statistieken van het CBS zijn simpelweg leugens. Van mij hoeft het Journaal geen partij te kiezen in dit dispuut, maar men zou het bestaan ervan op z'n minst kunne vermelden.

3. Onkritisch is het Journaal ook over Libië. Daar worden hulpverleners ter dood veroordeeld. Het Journaal voegt eraan toe dat verwacht wordt dat Gadhafi de hulpverleners gratie zal verlenen. Dit omdat hij Libië wil terugbrengen in de kring der beschaafde naties. Tsja. Weet het Journaal dat Libië een door Gadhafi bestuurde dictatuur is? Oftewel: geen enkele daad van de Libische overheid vindt plaats zonder voorafgaande instemming van Gadhafi. Oftwel: Gadhafi heeft hoogstpersoonlijk besloten dat de hulpverleners eerst ter dood veroordeeld zullen worden door een anonieme rechter, en dat vervolgens Gadhafi te hulp zal snellen. Dit soort doorzichtige truukjes kan het Journaal toch ook wel zelf bedenken? Waarom doet men mee aan de toneelstukjes van een dictator? (Zie ook een paar dagen geleden over Fidel Castro).

Recensie 8 Uur Journaal, woensdag 5 mei 2004:

Een saai journaal vol met softe onderwerpen. De openingsdocumentaire over Bevrijdingsdag (onder het collectivistische motto "Kiezen en delen") doet het ergste vermoeden voor de toekomst van Nederland.

Voor de rest valt er weinig op te merken, behalve natuurlijk over het Berlusconi-item. Vanwege de Europese uitbreiding reist het NOS door Europa, maar wat de persvrijheid in Italïe te maken heeft met de uitbreiding blijft een raadsel. Een eloquente linkse advocaat krijgt uitgebreid de ruimte om Berlusconi te bekritiseren, om Berlusconi te verdedigen is een aanmerkelijk minder vlotte Forza Italia-fonctionaire gevonden die een stuk minder aan het woord komt. Het is overigens opvallend om je te realiseren dat het Europees Parlement wellicht niet de eerstaangewezene is om een land op democratische tekorten te wijzen (ooit van democratic deficit gehoord?). De argumenten die tegen Italië onder Berlusconi worden ingebracht zou je ten slotte ook op Nederland kunnen betrekken, waar een door PvdA'ers gedomineerde instelling, de Stichting Democratie en Media, een disproportionele invloed uitoefent op de krantenindustrie, en een actief PvdA-lid één van de rechters in de zaak tegen Volkert van der Graaf mocht zijn. Maar goed, aan dit soort zaken zal het Journaal wel nooit aandacht besteden.

Recensie 8 Uur Journaal, maandag 3 mei 2004:

Een tamelijk afgewogen Journaal met een enkele misser. Degelijke reportages over het plan-Sharon m.b.t. Gaza; asociale bewoners in Amsterdam-Noord en de mishandeling van gevangenen in Irak.

Wel kan je vraagtekens zetten bij de nieuwsselectie. Over de aanstaande beursgang van internetzoekmachine Google horen van het Journaal niets-- die volgens een revolutionair proces plaatsvindt, waar we over 25 miljard dollar praten en waar de Financial Times en de Wall Street Journal al dagen vol mee staan. Nee, liever weer even de bouwfraude herkauwen, en wel op een nogal kinderachtig toontje.

De reportage van Charles Groenhuijsen over de Amerikaanse verkiezingen was uitstekend, maar de vooraankondiging bevatte een blunder. Sacha de Boer had het over de "nogal kwakkelende Amerikaanse economie". Kwakkelende economie? Net als de rest van de wereld had Amerika in 2001 last van een bescheiden recessie, maar aan die recessie kwam in November 2001 al een einde. Sinds Oktober 2003 is de Amerikaanse economie met een geannualiseerde 5.5% gegroeid. De economische groei in het afgelopen kwartaal was een gezonde 4.2%. Veel Nederlanders zouden maar al te graag in zo'n "kwakkelend" economisch klimaat leven.

Recensie 8 Uur Journaal, zondag 2 mei 2004:

Een prima uitzending (het kortere formaat produceert meestal zakelijker nieuws). De reportage van Eddo Rosenthal was uitstekend. Hij is wat mij betreft schoolvoorbeeld van een vakkundig en objectief correspondent. Hij zal ongetwijfeld zijn eigen meningen hebben, maar die kan je niet afleiden uit zijn reportages.

Jammer dat het item over de Noordpool suggestieve opmerkingen maakt over klimaatsverandering. Er is geen wetenschappelijke consensus over climate change. Het lijkt er sterk op dat we simpelweg te weinig weten over het klimaat om te kunnen zeggen of er sprake is van klimaatsverandering en waar een evt. verandering het gevolg van is. Een reportage over dat debat lijkt me prima, maar dit soort suggestieve opmerkingen ondermijnen uw geloofwaardigheid alleen maar.

Recensie 8 Uur Journaal, zaterdag 1 mei 2004:

1. De Europese uitbreiding is een moeilijk onderwerp voor het Journaal. Ik geloof niet dat de redactie van het Journaal bijzonder euroskeptisch is (trouwens, meneer Freriks: de K in skepsis dient te worden uitgesproken, het Griekse woord heeft immers een kappa). Het blijkt uit tal van opmerkingen.

Schoorvoetend moet men opmerken dat het "Europese elan" in Nederland niet meer zo sterk is, maar in de discussie tussen Freriks en Paul Snijder wordt de indruk gewekt dat dit louter te wijten is aan Europa's "imagoprobleem" en de grote afstand "tussen de burger en Europa". De subtext is dus dat met wat betere PR en een kleinere afstand de burger toch wel zou kunnen begrijpen hoe geweldig de EU eigenlijk wel is. Bij de redactie kan men zich blijkbaar niet voorstellen dat de Nederlandse burger heel precies weet welke werkelijkheid er schuil gaat achter het imago, en van die werkelijkheid niets moet hebben. En dat de Nederlandse burger geen last heeft van de afstand tot de Europese politiek, maar van de Europese politiek zelf. Misschien moet de Nederlander niets hebben van die euro die het dagelijks leven met 20% duurder heeft gemaakt, en onze financi?le toekomst verknoopt met de begrotingsdiscipline van Italianen en Grieken. En misschien moet men niets hebben van de socialistische dictaten van de Brusselse ondemocratische machine. Zomaar wat suggesties.

2. Wouter Kurpershoek licht de kijker verkeerd voor. In zijn item vanuit Ljubljana (overigens, meneer Freriks, ligt de klemtoon niet op de laatste lettergreep van dat woord) meldt Kurpershoek dat de Oost-europeanen niet blij zij omdat er "hele strenge regels" gesteld zijn aan het vrij verkeer van personen. Dit klopt slechts in zoverre dat er de eerstkomende zeven jaar een overgangsregime geldt waaronder de oude lidstaten uitzonderingen kunnen maken (maar sommige lidstaten gaan van die uitzonderingen niet gebruik maken). Hoe dan ook: als volwaardig lid van de EU vallen al die evt. uitzonderingen over zeven jaar weg, en dan zal er sprake zijn van een volledige vrijheid van personenverkeer. Zo streng zijn die regels dus niet.

3. Ierlands succes wordt toegeschreven aan de Brusselse "subsidiestromen". Het klopt ongetwijfeld dat de subsidies hebben bijgedragen aan het economische succes, maar minstens zo belangrijk zijn de extreem lage belastingen voor bedrijven, de geringe regelzucht van de Ierse regering en diverse fiscale voordelen voor bedrijven die operaties willen beginnen in Ierland. Overigens is de EU weinig blij met dit alles en probeert men druk uit te oefenen op Ierland om deze oneerlijke "belastingsconcurrentie" te staken! (Wederom: misschien is het dit soort onzin dat mensen euroskeptisch maakt).

4. Het item over de 1 mei demonstraties vergt een moreel inzicht dat de links-liberale elites die het Journaal maken missen. Het communisme heeft, in kwantitatief opzicht, meer doden en meer menselijk lijden veroorzaakt dan het fascisme en nazisme bijelkaar. Cuba en Noord Korea behoren tot de ergste dictaturen ter wereld. Maar het Journaal zendt vrolijk beelden uit van de manifestaties in Havana, Peking en Moskou. Als nazi's bijeenkomen om de verjaardag van Adolf Hitler te vieren zendt u dat toch ook niet uit?

Ik weet best dat de 1 mei viering door de sociaal-democraten in Europa ook lang is gevierd, maar laten we wel wezen: die traditie is dood. Het laten zien van 1 mei vieringen uit democratisch Europa zou nog moreel aanvaardbaar zijn, maar als 1 mei alleen nog maar in communistische landen of door communisten wordt gevierd dan zou reportages daarover achterwege gelaten moeten worden. Dat U m.b.t. de manifestatie in Cuba niet eens opmerkt dat de 1 miljoen aanwezigen daar niet vrijwillig staan en Fidel Castro niet als dictator aanduidt is moreel ten diepste verwerpelijk.

Meer zwaluwen, en een correctie

Blijkbaar zijn we een trend begonnen: ik verwijs u graag naar de Mediawaakhond, die het blijkbaar als haar missie ziet om het gehele spectrum van de Nederlandse media kritisch te volgen. Aan deze site is ook een Koerier gekoppeld, waarin de auteur zelf commentaar levert. Dat er nog vele blogs moge volgen.

Ik had het ten dele mis met mijn commentaar op het 'anti-Amerikanisme' in het Journaal van donderdag 29 April. Toen ik die post publiceerde klopte het weliswaar dat de verhalen over Amerikaanse soldaten die zich misdragen hebben tijdens het bewaken van gevangenen in Irak geen groot nieuws waren in Amerika (noch de Washington Post, noch de New York Times bracht het bijvoorbeeld op hun voorpagina). Maar sindsdien heeft dit item, mede dankzij het uitlekken van meer nieuws, inderdaad veel meer aandacht gekregen. Groenhuijsen had dit dus juister gezien dan ondergetekende. De overige punten van kritiek op die uitzending staan overigen gewoon nog: de onjuiste karakterising door Freriks als zou dit "het ware gezicht" zijn van de oorlog en Irak en de niet-bestaande "glijbaan" waarin de populariteit van Bush zich in zou vinden.

Recensie 8 Uur Journaal, vrijdag 30 april 2004

Een journaal dat vrijwel geheel in het teken staat van Koninginnedag en daarom vandaag een korte recensie.

Wat meteen opvalt is dat er wordt geopend met een toespraakje van Hare Majesteit op het bordes van het Groningse stadhuis met zeer prominent in beeld Burgemeester, PVDA-corryfee en boegbeeld van politiek correct Nederland: Jacques Wallage. Wallage is zelfs prominenter in beeld dan Beatrix.

Merkwaardige regie van de NOS. Waarom niet ingezoomd op de Koningin? Nu zie je Wallage groot in beeld te knikken met daarnaast ook nog de Koningin die een toespraakje houdt. Wat is de achtergrond van deze subtiele beeldvoering? En waarom uitgerekend openen met dit fragment? Moeten wij als kijkers begrijpen dat Wallage (die onlangs nog probeerde VVD kamerlid Hirsi Ali de mond te laten snoeren) Koninklijke goedkeuring kan wegdragen of zo? En waarom juist beginnen met dit fragment?

Later in de uitzending wordt er nog uitgebreid terug gekomen op Koninginnedag in Groningen en ook nu zien wij Wallage weer naast de Koningin verschijnen, zij het ditmaal als in een Toulouse Lautrec schilderij, want Wallage is nu half in beeld (Lautrec had ook deze gewoonte). Blijkbaar had de NOS-regisseur door dat het er iets te dik boven op lag en daarom dit keer maar een halve Wallage, maar beter een halve dan niks moet men gedacht hebben.

Ook opmerkelijk hoe het Journaal het bezoek van Minister Kamp aan de Nederlandse troepen in Irak introduceert met een gekunstelde openingszin over de vraag of een verlenging van het verblijf in Irak wel mogelijk is zonder instemming van oppositiepartij PVDA. Het zou informatiever zijn om mee te delen of er wel of geen kamer-meerderheid is voor verlenging van de Irak-missie, in plaats van focussen op de positie van de PVDA.